Γιατί οι κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες να αποθηκεύσουν τρόφιμα για 72 ώρες;

Σε ολοένα και περισσότερες χώρες, οι αρχές ενισχύουν τις οδηγίες οικιακής ετοιμότητας.
Τι όμως μπορεί να κρύβεται πίσω από τη σύσταση για τρόφιμα, νερό και βασικά εφόδια 72 ωρών;

Μια σύσταση που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν υπερβολική, σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο των οδηγιών πολιτικής προστασίας αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, με τους πολίτες να  καλούνται να έχουν στο σπίτι τους βασικά εφόδια, ώστε να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους για τουλάχιστον τρεις ημέρες, εάν διαταραχθεί προσωρινά η καθημερινότητα.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένη πρωτοβουλία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Ετοιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025, θέτει ως στόχο την ενίσχυση της δυνατότητας του πληθυσμού να αυτοεξυπηρετείται για τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Το ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο: Γιατί οι ευρωπαϊκές αρχές θεωρούν πλέον τόσο σημαντικό να μπορεί κάθε νοικοκυριό να αντέξει μόνο του για τρεις ημέρες;

Τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

Οι οδηγίες δεν είναι ίδιες σε όλες τις χώρες, ωστόσο η κατεύθυνση είναι κοινή.

• Ηνωμένο Βασίλειο: Στις 22 Οκτωβρίου 2026 ξεκίνησε η εκστρατεία «Be Ready», με σύσταση για βασικά τρόφιμα, εμφιαλωμένο νερό και προετοιμασία για έως και τρεις ημέρες πιθανής διακοπής καθημερινών υπηρεσιών.
• Φινλανδία: Οι επίσημες οδηγίες προβλέπουν εφόδια για τουλάχιστον τρεις ημέρες. Η αιτιολόγηση είναι ότι αυτό το διάστημα δίνει στις αρχές χρόνο να διαχειριστούν την κατάσταση και να βοηθήσουν όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
• Γαλλία, Ιρλανδία και Ολλανδία: Η βρετανική κυβέρνηση αναφέρει ότι εφαρμόζουν επίσης αντίστοιχες οδηγίες προετοιμασίας για τρεις ημέρες.
• Σουηδία: Οι αρχές συστήνουν στα νοικοκυριά να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους για τουλάχιστον μία εβδομάδα χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό ή δυνατότητα αγοράς τροφίμων.
• Γερμανία: Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας προτείνει αποθέματα τροφίμων και ποτών για δέκα ημέρες.

Οι διαφορετικές χρονικές περίοδοι δείχνουν ότι δεν υπάρχει μία ενιαία ευρωπαϊκή οδηγία για όλες τις χώρες. Υπάρχει, όμως, μια σαφής προσπάθεια να ενισχυθεί η ετοιμότητα των νοικοκυριών.

Ποια ενδεχόμενα εξετάζουν οι αρχές;

Η ευρωπαϊκή στρατηγική δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο σενάριο. Ακολουθεί τη λεγόμενη προσέγγιση «όλων των κινδύνων», δηλαδή προετοιμασία για διαφορετικές καταστάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία της κοινωνίας.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

1. Διακοπή ηλεκτροδότησης και βασικών υποδομών

Ένα εκτεταμένο μπλακ άουτ μπορεί να επηρεάσει φωτισμό, θέρμανση, επικοινωνίες, πληρωμές με κάρτες, λειτουργία καταστημάτων και υπηρεσίες ύδρευσης.

2. Ακραία καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές

Πλημμύρες, πυρκαγιές, έντονες χιονοπτώσεις και καταιγίδες μπορούν να αποκλείσουν περιοχές, να καταστρέψουν υποδομές ή να δυσκολέψουν τον ανεφοδιασμό.

3. Κυβερνοεπιθέσεις και τεχνικές διαταραχές

Η εξάρτηση από ψηφιακά συστήματα σημαίνει ότι μια σοβαρή τεχνική βλάβη ή κυβερνοεπίθεση μπορεί να επηρεάσει υπηρεσίες, επικοινωνίες και κρίσιμες λειτουργίες.

4. Διαταραχές στην τροφοδοσία και στις μεταφορές

Προβλήματα στις μεταφορές ή στην εφοδιαστική αλυσίδα μπορούν να περιορίσουν προσωρινά την πρόσβαση σε τρόφιμα, καύσιμα, φάρμακα και άλλα απαραίτητα αγαθά.

5. Γεωπολιτικές εντάσεις και κρίσεις ασφαλείας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιλαμβάνει στη στρατηγική της και τις γεωπολιτικές εντάσεις, αναγνωρίζοντας ότι οι διεθνείς εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν την ασφάλεια και τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών.

Γιατί  72 ώρες;

Το χρονικό διάστημα των τριών ημερών δεν επιλέχθηκε τυχαία.

Σε μια σοβαρή έκτακτη κατάσταση, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να αξιολογήσουν τις ζημιές, να αποκαταστήσουν βασικές λειτουργίες και να φτάσουν σε όσους χρειάζονται βοήθεια.

Όσο περισσότερα νοικοκυριά μπορούν να καλύψουν προσωρινά τις βασικές ανάγκες τους, τόσο μικρότερη μπορεί να είναι η πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να επικεντρωθούν στους πιο ευάλωτους πολίτες.

Αυτή είναι και η αιτιολόγηση που δίνουν οι φινλανδικές αρχές για τη σύσταση των 72 ωρών.

Τι προτείνεται να υπάρχει σε ένα σπίτι;

Οι οδηγίες δεν μιλούν απαραίτητα για μεγάλες αποθήκες ή υπερβολικές αγορές. Πρόκειται για βασικά είδη που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην καθημερινότητα:

• Πόσιμο νερό.
• Τρόφιμα μακράς διάρκειας.
• Φακός και εφεδρικές μπαταρίες.
• Φορητό ραδιόφωνο.
• Φορτισμένο power bank.
• Βασικά φάρμακα και είδη πρώτων βοηθειών.
• Είδη προσωπικής υγιεινής.
• Ένα μικρό χρηματικό ποσό σε μετρητά.
• Τροφή και νερό για κατοικίδια.

Η φινλανδική και η βρετανική καθοδήγηση επισημαίνουν ότι τα αποθέματα μπορούν να δημιουργηθούν σταδιακά, με προϊόντα που ήδη χρησιμοποιεί ένα νοικοκυριό, χωρίς πανικό και υπερβολικές αγορές.

Τι ισχύει στην Ελλάδα;

Το ελληνικό Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας διαθέτει γενικές οδηγίες προετοιμασίας για έκτακτες καταστάσεις. Μεταξύ άλλων, συστήνει την ύπαρξη ειδών πρώτης ανάγκης, όπως κουτί πρώτων βοηθειών, πυροσβεστήρα, φακό, μπαταρίες και φορητό ραδιόφωνο.

Στην επίσημη γενική καθοδήγηση που εξετάσαμε δεν εντοπίσαμε αντίστοιχη καθολική σύσταση για αποθέματα 72 ωρών, όπως αυτή που περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις οδηγίες άλλων χωρών.

Το ερώτημα που μένει

Η προετοιμασία για έκτακτες καταστάσεις δεν σημαίνει ότι επίκειται απαραίτητα κάποιο συγκεκριμένο γεγονός. Ούτε οι συστάσεις αυτές αποτελούν απόδειξη ότι οι κυβερνήσεις γνωρίζουν πως έρχεται μια μεγάλη κρίση.

Αποτυπώνουν, ωστόσο, μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές αρχές αντιμετωπίζουν την ασφάλεια της καθημερινότητας: η λειτουργία του ηλεκτρικού ρεύματος, του νερού, των επικοινωνιών, των μεταφορών και της αγοράς δεν θεωρείται πλέον κάτι που πρέπει να θεωρούμε δεδομένο σε κάθε περίσταση.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο ουσιαστικό σημείο της συζήτησης:

Αν οι κυβερνήσεις θεωρούν πλέον απαραίτητο να μπορούν οι πολίτες να ζήσουν για τρεις ημέρες χωρίς τις βασικές υπηρεσίες που θεωρούμε αυτονόητες, πόσο ευάλωτη είναι τελικά η καθημερινότητά μας σε μια απρόβλεπτη διακοπή;

✍️👀

Το συγκεκριμένο άρθρο δημιουργήθηκε με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης αντλώντας πληροφορίες από τις ακόλουθες πηγές:

Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Στρατηγική Ετοιμότητας 

Κυβέρνηση Ηνωμένου Βασιλείου – Be Ready⁠

Φινλανδία – Οδηγίες ετοιμότητας 72 ωρών⁠

Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Απάντηση για τον στόχο των 72 ωρών⁠